UI/UX Nedir? Kullanıcı Deneyimi ve CTA Rehberi

UI/UX Nedir?

İki web sitesi düşünün. Birincisi çok şık: büyük görseller, akıcı animasyonlar, özenle seçilmiş renkler. Ama iletişim bilgisini bulmak için üç menüye bakmanız gerekiyor ve teklif formu telefonda kayıyor. İkincisi sade, hatta biraz sıradan. Ama aradığınızı on saniyede buluyorsunuz ve formu bir dakikada dolduruyorsunuz.

Birincisinin UI'ı, ikincisinin UX'i daha iyi. UI/UX terimi bu ikisini birlikte anlatır ve web tasarımında en çok karıştırılan ikilidir. Bu yazıda UI ve UX'in ne olduğunu, kurumsal sitelerde kullanıcı deneyiminin nasıl değerlendirileceğini ve ziyaretçiyi bir sonraki adıma taşıyan CTA'ların nasıl kurulacağını anlatıyoruz.

UI Nedir?

UI (User Interface, kullanıcı arayüzü), ekranda görülen ve etkileşime girilen her şeydir. Düğmelerin şekli ve rengi, yazı tipleri, başlık boyutları, boşluklar, ikonlar, form alanları, menünün görünümü.

İyi bir arayüz sadece güzel değil, tutarlıdır. Aynı işi yapan düğmeler sitenin her yerinde aynı görünür. Tıklanabilen şeyler tıklanabilir görünür. Metin, arka planla yeterli kontrasta sahiptir ve okunur. Telefonda parmakla dokunulacak alanlar yeterince büyüktür.

Kurumsal sitelerde arayüzün bir görevi daha var: güven vermek. Ziyaretçi bir şirketin sitesine ilk girdiğinde, daha tek bir cümle okumadan "bu ciddi bir firma mı?" sorusuna bir cevap verir. Eski görünen, tutarsız ya da özensiz bir arayüz, içerik ne kadar iyi olursa olsun bu cevabı olumsuz etkiler.

UX Nedir?

UX (User Experience, kullanıcı deneyimi), kişinin siteyle bir iş yaparken yaşadığı sürecin tamamıdır. Bir ürün hakkında bilgi aramak, fiyat öğrenmek, teklif istemek, randevu almak. UX şu sorulara bakar:

• Ziyaretçi aradığını bulabiliyor mu, ne kadar sürede?
• Adımlar mantıklı bir sırada mı?
• Takıldığı, vazgeçtiği bir yer var mı?
• Sayfa hızlı açılıyor mu, telefonda rahat kullanılıyor mu?
• Bir hata yaptığında ne olduğunu anlıyor mu?

UX çoğu zaman görünmezdir. İyi çalıştığında kimse fark etmez; ziyaretçi işini yapar ve çıkar. Kötü çalıştığında ise herkes fark eder, ama genelde size söylemez. Sadece çıkar ve bir rakibin sitesine geçer.

UI ile UX'in farkı

Bir benzetmeyle: bir binanın cephesi, renkleri ve tabelası UI'dır. Binaya girdiğinizde aradığınız ofisi bulmanız, asansörün nerede olduğunu görmeniz, yönlendirme levhalarının mantıklı olması UX'tir. Çok güzel bir cephenin arkasında kaybolduğunuz bir bina olabilir.

İkisi birbirinden ayrı değildir. Kötü yerleştirilmiş bir düğme hem UI hem UX sorunudur. Ama ayrımı bilmek, bir sitenin neden işe yaramadığını teşhis ederken işe yarar: sorun görünüşte mi, yoksa akışta mı?

Kurumsal Sitelerde Kullanıcı Deneyimi

Bir kurumsal sitenin ziyaretçisi genelde ya bir şey öğrenmek ya da iletişime geçmek için gelir. UX'in bu iki işi kolaylaştırması gerekir.

Menü, ziyaretçinin dilinde olmalı. Şirketin iç bölüm isimleri değil, ziyaretçinin aradığı şeyler: "Hizmetler", "Referanslar", "Fiyatlar", "İletişim". Yaratıcı ama ne anlama geldiği belli olmayan menü başlıkları ziyaretçiyi tahmin etmeye zorlar.

Her sayfa bir soruya cevap vermeli. Hizmet sayfası "ne yapıyorsunuz, kime, nasıl ve ne kadar sürede?" sorularını cevaplamalı. Cevap bir PDF'in içindeyse ya da "detaylar için iletişime geçin" ile geçiştiriliyorsa ziyaretçi değerlendirme yapamaz.

İletişim her an bir dokunuş uzakta olmalı. Telefonda sabit bir arama ya da WhatsApp düğmesi, masaüstünde üst menüde görünür bir eylem çağrısı.

Form kısa olmalı. İlk temasta gerçekten ihtiyaç duyulan bilgiler istenmeli. Her ek alan, formun yarıda bırakılması için bir sebep daha.

Hız bir tasarım kararıdır. Ağır görseller, otomatik oynayan videolar ve gereksiz animasyonlar sayfayı yavaşlatır. Telefonda geç açılan bir sayfanın tasarımı ne kadar iyi olursa olsun, birçok ziyaretçi onu hiç görmez.

CTA Nedir?

CTA (Call to Action, eylem çağrısı), ziyaretçiyi belirli bir adıma yönlendiren düğme, bağlantı ya da cümledir. "Teklif alın", "Hemen arayın", "Ücretsiz ön değerlendirme isteyin", "Kataloğu indirin".

Bir sayfanın amacı ne olursa olsun, CTA o amacın gerçekleştiği yerdir. Ziyaretçi sayfayı okudu, ikna oldu; şimdi ne yapacağını bilmesi gerekiyor. CTA'sı olmayan ya da CTA'sı gözden kaçan bir sayfa, ikna ettiği ziyaretçiyi bile kaybeder.

İyi bir CTA nasıl olur?

Ne olacağını söyler. "Gönder" ya da "Tıklayın" yerine "Teklifimi alayım" ya da "Ön değerlendirme isteyin". Ziyaretçi düğmeye bastığında ne olacağını bilmeli.

Görünür. Sayfadaki diğer öğelerden ayrışan bir renk ve yeterli boşluk. İlk ekranda, ziyaretçi aşağı kaydırmadan görülebilmeli. Uzun sayfalarda içerik boyunca uygun noktalarda tekrar edilmeli.

Tektir. Bir sayfanın tek bir ana hedefi olmalı. "Teklif alın", "Bültene kaydolun", "Kataloğu indirin" ve "Bizi takip edin" aynı ağırlıkta yan yana durduğunda, ziyaretçi seçmek zorunda kalır ve çoğu zaman hiçbirini seçmez. İkincil seçenekler olabilir, ama ana eylem çağrısıyla yarışmamalı.

Kaygıyı azaltır. Düğmenin hemen yanında kısa bir açıklama ziyaretçinin tereddüdünü giderir: "24 saat içinde dönüş yapıyoruz", "Bilgileriniz yalnızca talebinizi yanıtlamak için kullanılır". Bu cümlelerin doğru olması şart; tutulmayan bir söz güveni tersine çevirir.

Reklam ya da kampanya trafiği için hazırlanan sayfalarda CTA'nın önemi daha da artar. Bu konuyu landing page rehberimizde ayrıntısıyla anlattık.

Sık Yapılan UI/UX Hataları

• Ana sayfada kayan görsel (slider). Ziyaretçilerin önemli bir kısmı ilk görselden sonrasını beklemez. Önemli mesajlar dönüp duran bir slaytın üçüncü karesinde kaybolur.
• Masaüstü için tasarlayıp telefonda "sığdırmak". Telefonda küçülen yazılar, birbirine yapışık düğmeler, yatay kayan tablolar.
• Tıklanabilir olduğu belli olmayan öğeler. Bağlantı gibi görünmeyen bağlantılar, düğme gibi görünen ama tıklanmayan kutular.
• Formda belirsiz hata mesajları. "Hatalı giriş" yazıp hangi alanın neden hatalı olduğunu söylememek.
• Açılır pencere bombardımanı. Sayfa açılır açılmaz çerez bildirimi, bülten penceresi ve canlı destek balonunun aynı anda ekranı kaplaması.
• Okunmayan metin. Açık gri zemin üzerinde açık gri yazı, çok küçük yazı tipi, satır başına sığmayan uzun cümleler.

UX Nasıl Ölçülür?

Kullanıcı deneyimini iyileştirmenin ilk adımı, nerede sorun olduğunu görmek. Bunun için büyük bir araştırma bütçesi gerekmez.

Beş kişilik test. Sitenizi hiç görmemiş beş kişiye belirli bir iş verin: "Bu firmanın çok dilli site hizmeti için fiyat bilgisi bulun ve teklif isteyin." Ne yaptıklarını sessizce izleyin. Nerede durduklarını, neyi aradıklarını, neyi yanlış anladıklarını not edin. Sorunların büyük kısmı ilk birkaç kişide ortaya çıkar.

Analiz verisi. Google Analytics 4'te hangi sayfalardan çıkıldığı, formun kaç kişi tarafından başlanıp kaç kişi tarafından tamamlandığı, telefon ve masaüstü arasındaki fark.

Ziyaretçi kayıtları ve ısı haritaları. Ziyaretçilerin sayfada nereye tıkladığını, nereye kadar kaydırdığını gösteren araçlar. Kurulurken kişisel veri ve çerez kurallarına uygun yapılandırılmaları gerekir.

Ölçümden çıkan sorunlar genelde basit değişikliklerle çözülür: bir başlığın yeniden yazılması, bir form alanının kaldırılması, eylem çağrısının yerinin değişmesi. Bu süreci sistemli yürütmeye dönüşüm optimizasyonu denir.

Sonuç

UI, sitenin nasıl göründüğü; UX, sitenin nasıl çalıştığıdır. Kurumsal bir site için ikisi de önemli, ama sıralama nettir: güzel görünen ama işini yaptırmayan bir site, sade ama işini yaptıran bir siteden daha az müşteri getirir. CTA ise bu iki çalışmanın sonuca dönüştüğü noktadır.

İyi bir başlangıç, kendi sitenize bir ziyaretçinin gözüyle bakmak: telefonda açın, bir hizmetin fiyatını ve teklif formunu bulmaya çalışın, ne kadar sürdüğünü ve nerede takıldığınızı not edin.

Sitenizi bu gözle birlikte değerlendirmek isterseniz dönüşüm optimizasyonu hizmetimizi, yeni bir site düşünüyorsanız kurumsal web sitesi hizmetimizi inceleyebilirsiniz.