Domain Nedir? Alan Adı Nasıl Alınır, Kimin Adına Kaydedilir

Domain Nedir?

Domain (Türkçesiyle alan adı), bir web sitesinin internetteki adresidir: sirketiniz.com, sirketiniz.com.tr gibi. Ziyaretçi bu adresi tarayıcıya yazar, alan adı da onu sitenin bulunduğu sunucuya yönlendirir.

Teknik olarak internetteki her sunucunun sayılardan oluşan bir adresi vardır. Alan adı, bu sayıları akılda kalan bir isme çeviren sistemin, yani DNS'in (Domain Name System) parçasıdır. Telefon rehberine benzer: siz ismi yazarsınız, sistem numarayı bulur.

Domain nedir sorusunun cevabı bu kadar kısa. Ama şirketler için asıl önemli soru başka: alan adınız kimin adına kayıtlı? Bu yazıda alan adının nasıl çalıştığını, nasıl alındığını ve yıllarca sorun çıkmadan kullanılması için nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Alan Adının Parçaları

Bir alan adı sağdan sola okunur:

• Uzantı (TLD): En sağdaki kısım. .com, .net, .org gibi genel uzantılar ve .tr, .de gibi ülke uzantıları vardır.
• İkinci seviye: Seçtiğiniz isim. sirketiniz.com içindeki sirketiniz.
• Alt alan adı: İsmin soluna eklenen kısım. www.sirketiniz.com ya da destek.sirketiniz.com gibi. Alt alan adları için ayrıca kayıt gerekmez, alan adının sahibi istediği kadar oluşturabilir.

Türkiye'de .com.tr ve .tr uzantılı alan adlarının kayıt sistemi 2022'den beri BTK'nın yönettiği TRABİS üzerinden işliyor. Bu alan adları, TRABİS'e yetkili kayıt firmaları aracılığıyla alınıyor.

Hangi Uzantıyı Seçmeli?

Türkiye'de faaliyet gösteren bir şirket için iki yaygın seçenek var: .com ve .com.tr. .com uluslararası tanınırlığı yüksek, en çok bilinen uzantı. .com.tr ise Türkiye'de faaliyet gösteren bir şirket olduğunuzu doğrudan gösterir.

Birçok şirket ikisini birden alır: biri ana adres olarak kullanılır, diğeri ona yönlendirilir. Bu, markanızın adını taşıyan bir alan adının başkası tarafından alınmasını da önler. Yurt dışına satış yapıyorsanız, hedef ülkelerin uzantılarını da düşünebilirsiniz; ama çok sayıda alan adı, her birinin yenilemesini takip etmek demektir.

Domain Nasıl Alınır?

Alan adı satın alınmaz, belirli bir süre için kiralanır. Genelde bir yıllık alınır ve her yıl yenilenir; birkaç yıllık peşin kayıt da mümkündür.

Adımlar basit:

1. Bir kayıt firması (registrar) seçin. Alan adı kayıt firmaları uzantıları yöneten kuruluşlar tarafından yetkilendirilmiş şirketlerdir.
2. İstediğiniz ismin boşta olup olmadığını sorgulayın.
3. Kayıt sırasında kayıt sahibi bilgilerini girin.
4. Ödemeyi yapın ve alan adını DNS ayarlarıyla sitenizin bulunduğu sunucuya yönlendirin.

İsim seçerken kısa, yazılışı tek türlü olan, Türkçe karakter ve tire içermeyen bir ad işinizi kolaylaştırır. Telefonda söylendiğinde yanlış yazılmayacak bir alan adı, hem e-posta adresinizin hem de markanızın parçası olur.

Alan Adı Kimin Adına Kayıtlı?

Bu, alan adıyla ilgili en önemli ve en az sorulan soru.

Her alan adının bir kayıt sahibi (registrant) vardır. Hukuken alan adının kullanım hakkı ondadır. Transfer, iptal ya da sahiplik değişikliği gibi işlemleri yalnızca kayıt sahibi ya da onun yetkilendirdiği hesap yapabilir.

Pratikte sık karşılaşılan durum şu: alan adını şirket adına web sitesini yapan ajans, bir çalışan ya da şirket ortaklarından biri almıştır. Kayıt kişinin kendi hesabında, kendi adına yapılmıştır. Yıllarca sorun çıkmaz. Sorun, ajansla yollar ayrıldığında, çalışan işten çıktığında ya da hesabın şifresi unutulduğunda ortaya çıkar. Sitenin adresi ve şirketin bütün e-postaları, artık şirketin kontrol etmediği bir hesaba bağlıdır.

Bunun için yapılması gerekenler:

• Kayıt sahibi şirketin kendisi olmalı. Kişi değil, şirket unvanı.
• Kayıt firmasındaki hesap şirkete ait olmalı. Kişisel bir e-posta adresiyle değil, şirketin kurumsal bir adresiyle açılmalı.
• Ajansla çalışıyorsanız, ajansa hesap üzerinde yetki verin ama alan adını onun hesabına almayın. Ajans alan adını sizin adınıza alacaksa, bunu sözleşmeye yazın.

Alan adının kimin adına kayıtlı olduğunu kayıt firmasının panelinden görebilirsiniz. Panele erişiminiz yoksa whois sorgusu bir fikir verebilir. Ancak kişisel verilerin korunması nedeniyle birçok kayıt firması whois kayıtlarında kayıt sahibinin bilgilerini gizliyor; whois sonucunda bilgi görünmemesi sahibin siz olduğu anlamına gelmez.

Alan Adı Transferi ve Transfer Kodu

Alan adını bir kayıt firmasından diğerine taşımak mümkündür. Bunun için:

1. Mevcut kayıt firmasında alan adının transfer kilidi kaldırılır.
2. Mevcut firmadan transfer kodu (EPP kodu ya da auth kodu) alınır.
3. Yeni kayıt firmasında bu kodla transfer başlatılır ve kayıt sahibinin e-posta onayı istenir.

Transferle birlikte genellikle bir yıllık yenileme de yapılır; kalan süre kaybolmaz. Genel uzantılarda yeni kaydedilen ya da yakın zamanda transfer edilen alan adları, kurallar gereği 60 gün boyunca başka bir firmaya taşınamayabilir.

Transfer kodunu alamıyorsanız ya da kayıt sahibi e-posta adresi artık kullanılmıyorsa, işlem uzar ve belge istenir. Bu yüzden kayıt sahibi e-posta adresinin güncel ve şirkete ait olması önemlidir.

DNS Ayarları: Alan Adı Neyi Nereye Gönderir?

Alan adının DNS ayarları, ona bağlı her şeyin nereye gideceğini belirler:

• A ve CNAME kayıtları: Web sitesinin hangi sunucuda olduğunu söyler. Sitenin barındırıldığı yer hakkında hosting rehberimize bakabilirsiniz.
• MX kayıtları: E-postaların hangi posta sunucusuna teslim edileceğini söyler.
• TXT kayıtları: Doğrulama ve güvenlik bilgileri taşır. E-postalarınızın spam'e düşmemesini sağlayan SPF, DKIM ve DMARC kayıtları da buradadır; bunları SPF, DKIM ve DMARC rehberimizde anlattık.

DNS ayarlarını kimin yönettiği de alan adının sahipliği kadar önemlidir. Yanlış bir değişiklik siteyi ve e-postayı aynı anda kapatabilir. Bu ayarlara erişimi olan kişilerin listesini bilin.

Yenileme Takibi: Sessizce Kaybedilen Alan Adları

Süresi dolan alan adı uyarı vermeden çalışmayı bırakmaz; kayıt firması önceden e-posta gönderir. Sorun, bu e-postaların kimsenin okumadığı bir adrese gitmesidir: işten ayrılmış bir çalışanın adresi, ajansın adresi, artık kullanılmayan bir kişisel hesap.

Süre dolduğunda site açılmaz ve alan adına bağlı e-postalar gelmez. Kayıt firmaları genelde bir ek süre tanır. Bu süre de geçerse alan adı, geri almanın daha pahalı olduğu bir bekleme dönemine girer. O da geçerse alan adı serbest kalır ve herkes kaydedebilir. Bilinen markaların süresi dolan alan adlarını takip edip kaydeden kişiler de vardır.

Bunu önlemenin yolu basit:

• Otomatik yenilemeyi açın ve kayıtlı ödeme yönteminin süresinin dolmadığından emin olun.
• Uyarı e-postalarının şirkette okunan bir adrese gittiğinden emin olun.
• Önemli alan adlarını birkaç yıllık yenileyin.

Sonuç

Domain, sitenizin ve e-postanızın adresidir. Teknik tarafı basit: bir isim seçilir, kayıt firmasından kiralanır, DNS ayarlarıyla sunucuya yönlendirilir. Asıl önemli olan idari taraf: alan adının şirketin kendi adına, şirkete ait bir hesapta kayıtlı olması ve yenilemesinin takip edilmesi.

Bugün kontrol etmeye değer üç soru var: Alan adımız kimin adına kayıtlı? Kayıt firmasındaki hesaba kimler erişebiliyor? Yenileme uyarıları kime gidiyor? Bu üç sorunun cevabını bilmiyorsanız, öğrenmenin en iyi zamanı bir sorun çıkmadan önce.

Biz kurumsal web sitesi projelerinde alan adını ve hesapları müşterinin kendi adına kurup teslim ediyoruz. Sitenizin alan adı ve altyapı durumunu birlikte kontrol etmek isterseniz teklif formumuzu doldurabilirsiniz.